یکشنبه 24 اسفند 1399
فرصت ها و تهدیدهای رشد قیمت و صادرات نفت ایران چیست؟
اردیبهشت ماه سال 1397 سرآغاز تازه ای برای اقتصاد ایران بود. سرآغازی که با خروج آمریکا از برجام و بازگشت تحریم ها از جمله تحریم های نفتی همراه بود.
تحریم های نفتی ایران از اواسط آبان ماه سال 1397 آغاز می شد و هدف آن به صفر رساندن صادرات نفت ایران، به منظور کاهش درآمدهای نفتی دولت بود.
هر چند که رسما تحریم نفتی ایران از اواسط آبان ماه شروع شد اما هشت کشور به دلیل آن که نتوانستند نفت دیگر کشورهای را جایگزین نفت ایران کنند به مدت شش ماه از تحریم های نفتی ایران معاف شدند.
در 11 اردیبهشت ماه 1398 معافیت این هشت کشور به پایان رسید و تمدید هم نشد تا درآمدهای نفتی ایران در بودجه به شدت تحت تاثیر قرار گیرد.
پیش بینی این وضعیت، باعث شد تا رهبر انقلاب در بهمن ماه سال 1397 فرمان اصلاحات ساختاری بودجه در مدت چهارماه با پایه ریزی بر کاهش وابستگی بودجه از درآمدهای نفتی را صادر کند.
هر چند که تلاش هایی برای کاهش وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی صورت گرفت اما باز هم با پیدا کردن راه هایی برای دور زدن تحریم های نفتی، ایران صادرات نفت خود و درآمدهای نفتی را در سطح قابل قبولی نگه داشت.
با شیوع ویروس کرونا از اوایل زمستان سال گذشته در جهان، اقتصادهای دنیا با رکود مواجه شدند و در نتیجه تقاضا برای نفت کاهش یافت. در این بین رکود اقتصاد چین به عنوان یکی از خریداران نفت ایران و اقتصادهای بزرگ جهان، صادرات نفت ایران را بیش از پیش تحت تاثیر قرار داد.
کاهش تقاضا برای نفت از یک سو و اُفت قیمت نفت از سوی دیگر اقتصاد ایران را در شرایط ویژه تری قرار داد و شرایط کرونایی به شرایط تحریمی اضافه شد.
یک سال سخت اقتصادی پشت سرگذاشته شد تا دولت از لایحه بودجه 1400 رونمایی کرد. با کمال تعجب درآمدهای نفتی در سال 1400 رشد چشمگیرتری را نسبت به سال جاری داشتند. مشخص بود که دولت بر روی برداشته شدن تحریم ها و بازگشت تقاضا برای خرید نفت در جهان با کشف واکسن کرونا حساب ویژه ای باز کرده بود.
رشد 250 درصدی درآمدهای حاصل از صادرات نفت
دولت برای درآمدهای حاصل از صادرات نفت و میعانات گازی و خالص صادرات گاز در سال 1400 در لایحه بودجه ارسالی به مجلس رقم 199.2 هزار میلیارد تومان را در نظر گرفته بود. رقمی که در مقایسه با بودجه سال جاری رشد 250 درصدی را نشان می داد!
مجتبی رضاخواه نماینده مجلس و از اعضای کمیسیون برنامه و بودجه در گفتگویی در 15 آذرماه سال جاری در این باره گفت: حتی اگر ما در شرایط تحریم هم قرار نداشته باشیم در بهترین حالت شاید نتوانیم روزانه دو میلیون و 300 هزار بشکه نفت را بفروشیم. وی ادامه داد: متاسفانه دولت این میزان فروش نفت روزانه را پیش بینی کرده است و علاوه بر آن قیمت دلار را نیز به 11 هزار و 500 تومان افزایش داده است.
رضاخواه اظهار داشت: اگر دو میلیون و 300 هزار بشکه نفت را در قیمت پیش بینی شده هر بشکه نفت (40 دلار) و در قیمت هر دلار 11 هزار و 500 تومان ضرب کنیم و سپس رقم را در 365 روز ضرب کنیم رقم درآمدهای نفتی سال آینده به دست خواهد آمد. متاسفانه از این چند عددی که ذکر و در هم ضرب شد تنها روزهای سال درست و قابل تحقق می باشد!
بعد از کش و قوس های فراوان پیرامون لایحه بودجه 1400، این لایحه در نهایت برای اصلاح به دولت بازگردانده شد و دولت در لایحه بودجه اصلاحی تغییراتی را پیرامون درآمدهای نفتی انجام داد.
مژگان خانلو سخنگوی ستاد بودجه 1400 طی مصاحبه ای در مورخه 27 بهمن 99 با اشاره به وضعیت درآمدهای نفتی توضیح داد: دراجرای دستور مقام معظم رهبری، سهم صندوق توسعه ملی از منابع حاصل از صادرات نفت خام و میعانات گازی تاسقف یک میلیون بشکه در روز و خالص صادرات گاز، ۲۰ درصد و مازاد بر یک میلیون بشکه در روز نفت خام و میعانات گازی، ۳۸ درصد تعیین شده است، بر این اساس سهم استفاده از منابع صندوق توسعه ملی از ۷۵ هزار میلیارد تومان در بخش واگذاری دارایی های مالی به ۳۶ هزار میلیارد تومان کاهش یافته است به عبارتی میزان وابستگی بودجه به تسهیلات صندوق توسعه ملی حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان کاهش یافته است.
